Διακοπές και Υγεία: Πώς να Προστατευτείτε το Καλοκαίρι
Οι διακοπές και η υγεία πάνε μαζί όταν υπάρχει λίγη σωστή προετοιμασία. Η ζέστη, η έκθεση στον ήλιο, οι αλλαγές στη διατροφή, τα τσιμπήματα, το κολύμπι και ένα ταξίδι στο εξωτερικό μπορούν να δημιουργήσουν προβλήματα που συνήθως προλαμβάνονται με απλά μέτρα.
Ο στόχος δεν είναι να μετατρέψουμε τις διακοπές σε λίστα κινδύνων. Είναι να ξέρουμε τι αξίζει να οργανώσουμε πριν φύγουμε, ποια συμπτώματα δεν πρέπει να αγνοήσουμε και πότε χρειάζεται ιατρική βοήθεια.
Τι πρέπει να οργανώσετε πριν φύγετε;
Για ένα ταξίδι στην Ελλάδα, συνήθως αρκεί να έχετε μαζί σας τα φάρμακα που χρησιμοποιείτε, βασικά στοιχεία του ιατρικού ιστορικού σας και ό,τι χρειάζεστε για μικρά καθημερινά προβλήματα.
Για ταξίδι στο εξωτερικό, όμως, ο προορισμός αλλάζει την εκτίμηση κινδύνου. Ο ΕΟΔΥ διαθέτει οδηγίες ανά χώρα για εμβόλια, ελονοσία και τρέχοντα επιδημιολογικά συμβάντα. Σε προορισμούς όπου χρειάζεται ειδική προφύλαξη, η ενημέρωση καλό είναι να γίνεται αρκετές εβδομάδες πριν από την αναχώρηση. [1][2]
Αν λαμβάνετε χρόνια αγωγή:
- πάρτε επαρκή ποσότητα για όλο το ταξίδι και για πιθανή καθυστέρηση
- κρατήστε τα απαραίτητα φάρμακα εύκολα προσβάσιμα
- ελέγξτε τις συνθήκες φύλαξης, ιδιαίτερα όταν υπάρχει υψηλή θερμοκρασία
- έχετε μαζί σας σημαντικά ιατρικά έγγραφα, συνταγές ή βεβαίωση όταν απαιτείται
- μην διακόπτετε ή αλλάζετε θεραπεία επειδή αλλάζει το πρόγραμμα των διακοπών [3]
Οι βασικοί εμβολιασμοί καλό είναι επίσης να είναι ενημερωμένοι. Για το γενικό πρόγραμμα ενηλίκων μπορείτε να δείτε και τον οδηγό μας για τον εμβολιασμό.
Πριν φύγετε: Ο προορισμός, η διάρκεια του ταξιδιού, η ηλικία, η εγκυμοσύνη και τα χρόνια νοσήματα αλλάζουν τις ανάγκες προετοιμασίας.
Πώς προστατευόμαστε από τη ζέστη και την αφυδάτωση;
Η ακραία ζέστη δεν είναι απλώς δυσφορία. Μπορεί να προκαλέσει θερμική εξάντληση ή θερμοπληξία και να επιβαρύνει καρδιαγγειακά, αναπνευστικά, νεφρικά νοσήματα και άλλα χρόνια προβλήματα. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται μεγαλύτεροι άνθρωποι, βρέφη και μικρά παιδιά, εγκυμονούσες και άτομα με χρόνια νοσήματα. [4][5]
Σε πολύ ζεστές ημέρες:
- περιορίστε τις έντονες δραστηριότητες στις πιο ζεστές ώρες
- προτιμήστε σκιά και δροσερούς χώρους
- φορέστε ελαφριά, άνετα ρούχα
- πίνετε νερό τακτικά
- περιορίστε το πολύ αλκοόλ
- μην αφήνετε ποτέ παιδί, ηλικιωμένο εξαρτώμενο άτομο ή κατοικίδιο σε σταθμευμένο αυτοκίνητο [4][5]
Δεν υπάρχει ένας αριθμός ποτηριών νερού που να ταιριάζει σε όλους. Οι ανάγκες αλλάζουν με τη θερμοκρασία, τη δραστηριότητα, την ηλικία και την κατάσταση υγείας. Αν σας έχει δοθεί περιορισμός υγρών λόγω καρδιακής ή νεφρικής νόσου, ακολουθήστε τις εξατομικευμένες οδηγίες του γιατρού σας.
Τι να κρατήσετε: Στη ζέστη, πίνουμε τακτικά και οργανώνουμε τη μέρα γύρω από τις πιο δροσερές ώρες, όχι γύρω από έναν αυθαίρετο αριθμό ποτηριών.
Πώς ξεχωρίζει η θερμική εξάντληση από τη θερμοπληξία;
Η θερμική εξάντληση μπορεί να προκαλέσει έντονη εφίδρωση, ωχρό και υγρό δέρμα, αδυναμία, ζάλη, πονοκέφαλο, ναυτία, μυϊκές κράμπες και γρήγορο αλλά ασθενή σφυγμό. Το άτομο πρέπει να μετακινηθεί σε δροσερό χώρο, να χαλαρώσει τα ρούχα του και να δροσιστεί. [6]
Η θερμοπληξία είναι επείγουσα κατάσταση. Μπορεί να εμφανιστούν πολύ υψηλή θερμοκρασία σώματος, σύγχυση, απώλεια αισθήσεων, σπασμοί ή έντονη νευρολογική διαταραχή. Ο ΕΟΔΥ συστήνει άμεση κλήση ασθενοφόρου και ψύξη του ατόμου. Σε άτομο με πιθανή θερμοπληξία και επηρεασμένο επίπεδο συνείδησης δεν δίνουμε υγρά από το στόμα. [6]
Η θερμοπληξία δεν απαιτεί απαραίτητα άμεση έκθεση στον ήλιο. Μπορεί να συμβεί και σε πολύ ζεστό περιβάλλον χωρίς ηλιακή ακτινοβολία.
Επείγον: Σύγχυση, σπασμοί, λιποθυμία ή απώλεια συνείδησης στη ζέστη χρειάζονται άμεση επείγουσα βοήθεια.
Πώς προστατεύουμε το δέρμα από τον ήλιο;
Η καλύτερη προστασία δεν είναι μόνο το αντηλιακό.
Ο ΠΟΥ Ευρώπης συστήνει σκιά, καπέλο, κατάλληλο ρουχισμό, γυαλιά ηλίου και αντηλιακό με SPF 30 ή υψηλότερο, ιδιαίτερα όταν η έκθεση είναι παρατεταμένη. Οι υπαίθριες δραστηριότητες είναι προτιμότερο να προγραμματίζονται νωρίς το πρωί ή αργότερα το απόγευμα όταν η ζέστη και η ηλιακή επιβάρυνση είναι μικρότερες. [7]
Το αντηλιακό πρέπει να χρησιμοποιείται σωστά και να ανανεώνεται σύμφωνα με τις οδηγίες του προϊόντος, ιδιαίτερα μετά από κολύμπι, έντονη εφίδρωση ή σκούπισμα.
Πρακτική συμβουλή: Το αντηλιακό συμπληρώνει τη σκιά και τον ρουχισμό. Δεν μετατρέπει την πολύωρη έκθεση στον ήλιο σε ασφαλή.
Τι πρέπει να προσέξουμε με κουνούπια και άλλα έντομα;
Τα κουνούπια στην Ευρώπη μπορούν να μεταδώσουν νοσήματα όπως ο ιός του Δυτικού Νείλου, ο δάγκειος πυρετός και η chikungunya, ανάλογα με την περιοχή και το είδος του κουνουπιού. Για αυτό η προστασία δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στις βραδινές ώρες. [8]
Χρήσιμα μέτρα είναι:
- εγκεκριμένο εντομοαπωθητικό σύμφωνα με τις οδηγίες του προϊόντος
- ρούχα που καλύπτουν μεγαλύτερο μέρος του σώματος όταν υπάρχει αυξημένη έκθεση
- σίτες και κουνουπιέρα όπου χρειάζεται
- απομάκρυνση στάσιμου νερού γύρω από τον χώρο διαμονής
- έλεγχος ειδικών οδηγιών πριν από ταξίδι σε περιοχή με ελονοσία ή άλλο νόσημα που μεταδίδεται με έντομα [1][8]
Αν χρησιμοποιούνται αντηλιακό και εντομοαπωθητικό, εφαρμόστε πρώτα το αντηλιακό και στη συνέχεια το εντομοαπωθητικό, ακολουθώντας τις οδηγίες των προϊόντων. [8]
Τι να κρατήσετε: Η ώρα του τσιμπήματος δεν είναι ίδια για όλα τα κουνούπια. Η σωστή προστασία ακολουθεί τον προορισμό και τις επίσημες οδηγίες.
Πώς μειώνουμε τον κίνδυνο γαστρεντερίτιδας ή διάρροιας ταξιδιωτών;
Η υψηλή θερμοκρασία, η κακή συντήρηση τροφίμων και το μη ασφαλές νερό μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο τροφιμογενών λοιμώξεων. Ο ΠΟΥ τονίζει ότι μη ασφαλή τρόφιμα μπορούν να μεταδώσουν βακτήρια, ιούς, παράσιτα και χημικούς κινδύνους. [9]
Σε προορισμούς όπου η ασφάλεια τροφίμων ή νερού είναι αβέβαιη:
- επιλέξτε τρόφιμα καλά μαγειρεμένα και σερβιρισμένα ζεστά
- αποφύγετε ωμά ή ανεπαρκώς μαγειρεμένα κρέατα και θαλασσινά
- προτιμήστε ασφαλές πόσιμο νερό
- προσέξτε πάγο ή ροφήματα όταν δεν γνωρίζετε την προέλευση του νερού
- πλένετε τα χέρια πριν το φαγητό
Αν εμφανιστούν διάρροια ή έμετοι, το σημαντικότερο είναι να προληφθεί η αφυδάτωση. Τα διαλύματα ενυδάτωσης από το στόμα μπορούν να βοηθήσουν στην αναπλήρωση νερού και ηλεκτρολυτών. Αίμα στα κόπρανα, έντονος πόνος, επίμονος υψηλός πυρετός, σημεία σοβαρής αφυδάτωσης ή επιδείνωση χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση. [9]
Για πιο αναλυτική ενημέρωση δείτε την οξεία γαστρεντερίτιδα.
Πρακτική συμβουλή: Στη διάρροια ταξιδιωτών δεν ξεκινάμε μόνοι μας αντιβιοτικά «για καλό και για κακό». Προτεραιότητα είναι η ενυδάτωση και η σωστή αξιολόγηση όταν υπάρχουν προειδοποιητικά σημεία.
Τι ισχύει για το βρεγμένο μαγιό και τις ουρολοιμώξεις;
Το βρεγμένο μαγιό μπορεί να προκαλέσει ενόχληση, ερεθισμό του δέρματος και να δημιουργήσει θερμό και υγρό περιβάλλον που ευνοεί ορισμένους ερεθισμούς ή μυκητιασικά προβλήματα.
Δεν είναι όμως σωστό να λέμε ότι το βρεγμένο μαγιό «προκαλεί ουρολοίμωξη». Οι ουρολοιμώξεις προκαλούνται όταν μικροοργανισμοί εισέρχονται στο ουροποιητικό. Η καλή ενυδάτωση, η αποφυγή μεγάλης αναβολής της ούρησης και η έγκαιρη αξιολόγηση συμπτωμάτων έχουν μεγαλύτερη σημασία.
Αν εμφανιστούν κάψιμο στην ούρηση, συχνουρία, επιτακτικότητα, αίμα στα ούρα ή πυρετός, δείτε τον οδηγό μας για την ουρολοίμωξη και αναζητήστε ιατρική αξιολόγηση όταν χρειάζεται.
Τι να κρατήσετε: Αλλάξτε το βρεγμένο μαγιό αν σας ενοχλεί, αλλά μην αντιμετωπίζετε κάθε ουρολογικό σύμπτωμα ως «πρόβλημα από τη θάλασσα».
Πώς αποφεύγουμε το «αυτί του κολυμβητή»;
Η εξωτερική ωτίτιδα μπορεί να εμφανιστεί όταν παρατεταμένη υγρασία και ερεθισμός διαταράσσουν το δέρμα του έξω ακουστικού πόρου.
Μετά το κολύμπι:
- αφήστε το αυτί να στεγνώσει φυσικά
- σκουπίστε μόνο εξωτερικά
- μην χρησιμοποιείτε μπατονέτες ή άλλα αντικείμενα μέσα στον ακουστικό πόρο
- αν έχετε επαναλαμβανόμενες εξωτερικές ωτίτιδες, ζητήστε εξατομικευμένη συμβουλή πριν χρησιμοποιήσετε σταγόνες ή ωτοασπίδες [11]
Πόνος, έκκριση, πρήξιμο ή αλλαγή στην ακοή χρειάζονται αξιολόγηση, ιδιαίτερα σε άτομα με διαβήτη ή ανοσοκαταστολή.
Πρακτική συμβουλή: Το αυτί δεν χρειάζεται «βαθύ στέγνωμα». Οι μπατονέτες μπορεί να τραυματίσουν το δέρμα και να κάνουν το πρόβλημα χειρότερο.
Τι πρέπει να προσέξουμε στη θάλασσα και την πισίνα;
Η ασφάλεια στο νερό είναι βασικό κομμάτι της υγείας στις διακοπές. Ο ΕΟΔΥ δίνει έμφαση στη συνεχή επίβλεψη των παιδιών, στην αποφυγή υπερεκτίμησης των δυνατοτήτων μας και στην επιλογή ασφαλών ή επιτηρούμενων σημείων κολύμβησης, ενώ ο ΠΟΥ τονίζει ότι οι περισσότεροι πνιγμοί μπορούν να προληφθούν. [4][10]
Στην πράξη:
- τα μικρά παιδιά χρειάζονται συνεχή και άμεση επίβλεψη
- επιλέξτε οργανωμένες ή επιτηρούμενες περιοχές όταν είναι διαθέσιμες
- αποφύγετε κολύμπι όταν είστε έντονα κουρασμένοι ή υπό σημαντική επίδραση αλκοόλ
- μην υπερεκτιμάτε τις δυνατότητές σας σε κύματα, ρεύματα ή άγνωστα νερά
- ακολουθήστε τις τοπικές προειδοποιήσεις και τις οδηγίες ναυαγοσωστών
Τι να κρατήσετε: Η εξοικείωση με το νερό δεν αντικαθιστά την επίβλεψη και την εκτίμηση των συνθηκών.
Τι αλλάζει αν έχετε χρόνια πάθηση ή παίρνετε φάρμακα;
Η ζέστη, η αλλαγή ωραρίου, διαφορετικά γεύματα, περισσότερη άσκηση και η φύλαξη φαρμάκων μπορούν να επηρεάσουν τη διαχείριση μιας χρόνιας πάθησης. [3][4][5]
Πριν ταξιδέψετε:
- ελέγξτε αν τα φάρμακα έχουν ειδικές απαιτήσεις θερμοκρασίας
- πάρτε λίγο μεγαλύτερη ποσότητα από αυτή που αντιστοιχεί ακριβώς στις ημέρες του ταξιδιού
- κρατήστε ζωτικής σημασίας φάρμακα μαζί σας και όχι μόνο σε παραδοτέα αποσκευή
- γνωρίζετε πώς θα ζητήσετε ιατρική βοήθεια στον προορισμό
Αν έχετε διαβήτη, οι διακοπές χρειάζονται επιπλέον σχεδιασμό για γεύματα, γλυκόζη, ινσουλίνη, αισθητήρες και πιθανές υπογλυκαιμίες. Δείτε τον ειδικό οδηγό μας Διακοπές και Διαβήτης.
Πρακτική συμβουλή: Μην αφήνετε τον έλεγχο της αγωγής για το αεροδρόμιο ή το πλοίο. Η σωστή φύλαξη και επάρκεια φαρμάκων οργανώνεται πριν φύγετε.
Πότε χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια στις διακοπές;
Αναζητήστε άμεσα επείγουσα βοήθεια αν εμφανιστούν:
- σύγχυση, σπασμοί ή απώλεια συνείδησης στη ζέστη
- σοβαρή δυσκολία στην αναπνοή
- σημεία σοβαρής αλλεργικής αντίδρασης μετά από τσίμπημα
- σημεία πνιγμού ή αναπνευστικής δυσχέρειας μετά από επεισόδιο στο νερό
- έντονη αφυδάτωση ή αδυναμία λήψης υγρών
- αιμορραγική διάρροια, σοβαρός κοιλιακός πόνος ή επιδείνωση
- υψηλός πυρετός μετά από ταξίδι σε περιοχή με μεταδιδόμενα νοσήματα
Μετά από ταξίδι στο εξωτερικό, ενημερώστε τον γιατρό για τον προορισμό, τις ημερομηνίες του ταξιδιού και τυχόν εμβόλια ή προφυλακτική αγωγή που λάβατε. Ο ΠΟΥ συστήνει ιατρική αξιολόγηση όταν μετά την επιστροφή εμφανίζονται πυρετός, επίμονη διάρροια ή έμετοι, ίκτερος ή επιδείνωση προϋπάρχουσας πάθησης. [3]
Τι να κρατήσετε: Το ιστορικό ταξιδιού είναι ιατρική πληροφορία. Πείτε πάντα πού ταξιδέψατε όταν αρρωστήσετε λίγο μετά την επιστροφή.
Στην Ελλάδα, σε επείγουσα κατάσταση μπορείτε να καλέσετε τον Ευρωπαϊκό Αριθμό Έκτακτης Ανάγκης 112. [4]
Συμπέρασμα
Οι ασφαλείς διακοπές χρειάζονται λίγη προετοιμασία και σωστές προτεραιότητες. Οργανώστε τις ταξιδιωτικές ανάγκες πριν φύγετε, προστατευτείτε από τη ζέστη και τον ήλιο και ακολουθήστε τις επίσημες οδηγίες για τον προορισμό σας.
Βιβλιογραφία και πηγές
- Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ). Ταξιδιωτική Ιατρική — Τμήμα Παγκόσμιας Υγείας και Υγείας των Ταξιδιωτών. ΕΟΔΥ
- Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ). Ελονοσία — πληροφορίες και οδηγίες για ταξιδιώτες. ΕΟΔΥ
- World Health Organization. Travel and health. WHO
- Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ). Καλοκαιρινές διακοπές — Απολαμβάνουμε τις καλοκαιρινές διακοπές με ασφάλεια. ΕΟΔΥ
- World Health Organization Regional Office for Europe. #KeepCool in the heat. 8 June 2026. WHO Europe
- Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ). Θερμοπληξία — Θερμική εξάντληση. ΕΟΔΥ
- World Health Organization Regional Office for Europe. Keep cool in the heat and enjoy a sporting summer! 13 June 2024. WHO Europe
- World Health Organization Regional Office for Europe. Public health advice on mosquito-borne diseases. 26 June 2025. WHO Europe
- World Health Organization. Food safety. 4 June 2026. WHO
- World Health Organization. Seven strategies to prevent drowning: technical package for policy-makers. 23 July 2026. WHO
- Guy’s and St Thomas’ NHS Foundation Trust. Otitis externa — overview and prevention. NHS
HEALTHLINE.GR ΣΤΟ GOOGLE
Κάντε το HealthLine.gr προτιμώμενη πηγή στο Google
Αν βρίσκετε χρήσιμη την τεκμηριωμένη ενημέρωση του HealthLine.gr, μπορείτε να επιλέξετε τη Φιρούζα Κουρτίδου ως προτιμώμενη πηγή στο Google.
Θα ανοίξει η διαχείριση προτιμώμενων πηγών στο Google, όπου μπορείτε να επιβεβαιώσετε την επιλογή σας.
Η ΥΓΕΙΑ ΣΕ ΒΙΝΤΕΟ
Η υγεία, απλά και κατανοητά.
Σύντομα και πρακτικά βίντεο για τη διαχείριση του διαβήτη και την καθημερινή υγεία.
ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ
Διαβήτης και Ακοή: Πρώτα Σημάδια και Πότε Χρειάζεται Ακοόγραμμα
Δείτε το βίντεο →
Σάκχαρο Μετά το Φαγητό: Είναι Επικίνδυνη Κάθε Άνοδος;
Δείτε το βίντεο →
Διαβήτης Τύπου 2: 3 Μεγάλες Αλλαγές στις Νέες Οδηγίες ADA & EASD
Δείτε το βίντεο →
