Παχυσαρκία και Διαβήτης Τύπου 2: Τι Αλλάζει με την Απώλεια Βάρους
Η παχυσαρκία και ο διαβήτης τύπου 2 δεν είναι δύο άσχετες παθήσεις που απλώς συνυπάρχουν συχνά. Συνδέονται μέσα από την αντίσταση στην ινσουλίνη, τη συσσώρευση λίπους σε όργανα όπως το ήπαρ και το πάγκρεας, τη χρόνια μεταβολική επιβάρυνση και μια σειρά καρδιομεταβολικών παραγόντων.
Για αυτό η σύγχρονη αντιμετώπιση δεν περιορίζεται στο «να πέσει το σάκχαρο». Όταν ένα άτομο με διαβήτη τύπου 2 ζει και με υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία, η διαχείριση του βάρους αποτελεί μέρος της ίδιας της θεραπείας του διαβήτη.
Γιατί η παχυσαρκία αυξάνει τον κίνδυνο για διαβήτη τύπου 2;
Ο λιπώδης ιστός δεν είναι απλώς αποθήκη ενέργειας. Ιδιαίτερα όταν αυξάνεται το σπλαχνικό ή κοιλιακό λίπος, αλλάζει η μεταβολική λειτουργία του οργανισμού και αυξάνεται η αντίσταση στην ινσουλίνη.
Στην αρχή, το πάγκρεας μπορεί να αντισταθμίσει αυτή την αντίσταση παράγοντας περισσότερη ινσουλίνη. Με την πάροδο του χρόνου όμως τα β-κύτταρα μπορεί να μην μπορούν πλέον να καλύψουν τις ανάγκες και η γλυκόζη αρχίζει να αυξάνεται.
Η παχυσαρκία συνδέεται επίσης με αυξημένο λίπος στο ήπαρ και σε άλλα όργανα. Για αυτό η σύγχρονη αξιολόγηση κοιτάζει όχι μόνο το βάρος, αλλά και την κατανομή του λίπους και τις επιπλοκές που ήδη υπάρχουν. [1][2]
Αν θέλετε να δείτε πιο αναλυτικά γιατί η θέση του λίπους έχει σημασία, διαβάστε και τον οδηγό μας για το κοιλιακό λίπος.
Τι να κρατήσετε: Στον διαβήτη τύπου 2 δεν μετρά μόνο πόσο βάρος υπάρχει, αλλά και πού βρίσκεται το λίπος και πώς επηρεάζει τον μεταβολισμό.
Αρκεί ο Δείκτης Μάζας Σώματος;
Όχι.
Ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ, διεθνώς BMI από τον αγγλικό όρο Body Mass Index) παραμένει ένα χρήσιμο εργαλείο προσυμπτωματικού ελέγχου, αλλά οι νέες ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες τονίζουν ότι δεν μετρά άμεσα το σωματικό λίπος, δεν δείχνει την κατανομή του και δεν αποτυπώνει από μόνος του τη βαρύτητα της νόσου. [1][2]
Η αξιολόγηση ενός ανθρώπου με παχυσαρκία και διαβήτη μπορεί να περιλαμβάνει, ανάλογα με την περίπτωση:
- ΔΜΣ και μεταβολή βάρους με τον χρόνο
- περίμετρο μέσης και κεντρική κατανομή λίπους
- HbA1c και γλυκόζη
- αρτηριακή πίεση και λιπίδια
- ηπατική λειτουργία και κίνδυνο στεατωτικής νόσου ήπατος
- νεφρική λειτουργία
- υπνική άπνοια
- κινητικότητα, μυϊκή μάζα και λειτουργικότητα
- ψυχική υγεία και διατροφική συμπεριφορά
Η EASO ακολουθεί την ίδια κατεύθυνση: η παχυσαρκία πρέπει να αξιολογείται ως χρόνια νόσος με βάση το υπερβάλλον λίπος, τις επιπλοκές και τη λειτουργική επιβάρυνση, όχι μόνο έναν αριθμό στη ζυγαριά. [2]
Τι να κρατήσετε: Ο ΔΜΣ είναι αφετηρία, όχι ολόκληρη η διάγνωση.
Πόση απώλεια βάρους κάνει πραγματική διαφορά στον διαβήτη;
Δεν χρειάζεται κάποιος να φτάσει στο «ιδανικό» βάρος για να αρχίσει να βλέπει μεταβολικό όφελος.
Στα άτομα με διαβήτη τύπου 2 και υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία, απώλεια περίπου 5–7% του αρχικού βάρους μπορεί να βελτιώσει τη γλυκόζη, την HbA1c, την αρτηριακή πίεση και τα λιπίδια. Όταν η απώλεια είναι μεγαλύτερη και διατηρείται, συνήθως αυξάνονται και τα οφέλη. Απώλεια πάνω από 10% μπορεί να έχει ισχυρότερη επίδραση στην πορεία του διαβήτη και σε ορισμένους ανθρώπους να συμβάλει σε ύφεση της νόσου. [3]
Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχει ένας σωστός αριθμός για όλους. Οι στόχοι εξαρτώνται από την ηλικία, τη διάρκεια του διαβήτη, τη φαρμακευτική αγωγή, τις συννοσηρότητες, τη μυϊκή μάζα και το τι είναι ασφαλές και διατηρήσιμο για το συγκεκριμένο άτομο.
Για πιο πρακτικό πλάνο γύρω από τη μείωση βάρους, δείτε τον οδηγό Απώλεια Βάρους με Διαβήτη.
Χρήσιμο να γνωρίζετε: Ακόμη και μια μέτρια, διατηρήσιμη απώλεια βάρους μπορεί να έχει κλινική αξία. Ο στόχος δεν είναι η τελειότητα αλλά η βελτίωση της υγείας.
Μπορεί ο διαβήτης τύπου 2 να μπει σε ύφεση;
Ναι, σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να επιτευχθεί ύφεση του διαβήτη τύπου 2, ιδιαίτερα όταν υπάρχει σημαντική και διατηρήσιμη απώλεια βάρους και η νόσος δεν έχει εγκατασταθεί για πολλά χρόνια.
Ύφεση δεν σημαίνει «θεραπεύτηκε για πάντα». Με βάση το διεθνές consensus, ως ύφεση ορίζεται συνήθως HbA1c κάτω από 6,5% για τουλάχιστον τρεις μήνες χωρίς τη συνήθη αντιδιαβητική φαρμακευτική αγωγή. [4] Η προδιάθεση παραμένει και ο διαβήτης μπορεί να επανεμφανιστεί αν αυξηθεί ξανά το βάρος ή μειωθεί η λειτουργία των β-κυττάρων.
Οι νεότερες κατευθυντήριες οδηγίες αντιμετωπίζουν τη μεγάλη και διατηρήσιμη απώλεια βάρους ως πιθανή τροποποίηση της πορείας της νόσου, όχι απλώς ως αισθητική αλλαγή. [2][3]
Τι να κρατήσετε: Η ύφεση είναι πραγματικός θεραπευτικός στόχος για ορισμένα άτομα με διαβήτη τύπου 2, αλλά δεν είναι συνώνυμη με μόνιμη ίαση.
Ποια διατροφή βοηθά όταν συνυπάρχουν παχυσαρκία και διαβήτης;
Δεν υπάρχει μία δίαιτα που είναι καλύτερη για όλους.
Οι ελληνικές οδηγίες δίνουν έμφαση στην εξατομικευμένη κλινική διατροφική θεραπεία, ώστε το πλάνο να είναι ασφαλές, θρεπτικά επαρκές και κυρίως εφαρμόσιμο για μεγάλο χρονικό διάστημα. Διαφορετικές κατανομές υδατανθράκων, πρωτεΐνης και λίπους μπορούν να οδηγήσουν σε παρόμοια απώλεια βάρους όταν δημιουργείται κατάλληλο ενεργειακό έλλειμμα. [5]
Το μεσογειακό πρότυπο διατροφής έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα άτομα με διαβήτη, επειδή μπορεί να βοηθήσει τον γλυκαιμικό έλεγχο, τα λιπίδια και τον καρδιαγγειακό κίνδυνο, ακόμη και όταν η απώλεια βάρους δεν είναι εντυπωσιακή. [5]
Η πιο χρήσιμη διατροφή είναι αυτή που μπορεί να διατηρηθεί, προσαρμόζεται στη θεραπεία του διαβήτη και δεν δημιουργεί επαναλαμβανόμενες υπογλυκαιμίες ή ακραίους περιορισμούς.
Πρακτική συμβουλή: Μην επιλέγετε δίαιτα μόνο από το πόσο γρήγορα υπόσχεται απώλεια βάρους. Στον διαβήτη μετρά εξίσου η ασφάλεια, η ποιότητα της διατροφής και η δυνατότητα μακροχρόνιας εφαρμογής.
Πόσο σημαντική είναι η άσκηση αν η ζυγαριά δεν πέφτει πολύ;
Πολύ.
Η φυσική δραστηριότητα μπορεί να βελτιώσει την ευαισθησία στην ινσουλίνη, τη φυσική κατάσταση, την αρτηριακή πίεση, τη διάθεση και άλλους καρδιομεταβολικούς παράγοντες ακόμη και χωρίς μεγάλη απώλεια βάρους. [6]
Οι ελληνικές οδηγίες υποστηρίζουν τακτική αερόβια σωματική δραστηριότητα, συνήθως 30–60 λεπτά μέτριας έως υψηλής έντασης τις περισσότερες ημέρες της εβδομάδας, μαζί με άσκηση αντιστάσεων για τη διατήρηση ή βελτίωση της μυϊκής μάζας και της λειτουργικότητας, με προσαρμογή στις δυνατότητες του ατόμου. [6]
Η διατήρηση της μυϊκής μάζας είναι ιδιαίτερα σημαντική όταν υπάρχει σημαντική απώλεια βάρους, ειδικά σε μεγαλύτερες ηλικίες.
Τι να κρατήσετε: Η άσκηση δεν κρίνεται μόνο από τα κιλά που χάνονται. Μπορεί να βελτιώσει ουσιαστικά τη μεταβολική υγεία ακόμη και όταν η αλλαγή στη ζυγαριά είναι μικρή.
Πρέπει η θεραπεία του διαβήτη να λαμβάνει υπόψη το βάρος;
Ναι.
Στον διαβήτη τύπου 2 με υπερβάλλον βάρος ή παχυσαρκία, η επιλογή της θεραπείας πρέπει να λαμβάνει υπόψη όχι μόνο τη μείωση της γλυκόζης αλλά και την επίδραση στο βάρος, τον καρδιαγγειακό και νεφρικό κίνδυνο, τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες και τον κίνδυνο υπογλυκαιμίας.
Ορισμένες σύγχρονες θεραπείες για τον διαβήτη μπορούν να οδηγήσουν και σε σημαντική απώλεια βάρους, ενώ άλλες είναι ουδέτερες ή μπορεί να ευνοήσουν αύξηση βάρους. Οι ελληνικές και διεθνείς οδηγίες πλέον αντιμετωπίζουν τη διαχείριση του βάρους ως σημαντικό θεραπευτικό στόχο παράλληλα με τη ρύθμιση της γλυκόζης. [3][7]
Η επιλογή ή αλλαγή αντιδιαβητικής αγωγής πρέπει να γίνεται από τον διαβητολόγο, με βάση ολόκληρο το κλινικό προφίλ και όχι επειδή ένα φάρμακο είναι δημοφιλές ως «φάρμακο αδυνατίσματος».
Τι να κρατήσετε: Το καλύτερο αντιδιαβητικό φάρμακο δεν είναι το ίδιο για όλους. Σήμερα η επίδραση στο βάρος αποτελεί μέρος της απόφασης μαζί με τη γλυκόζη, την καρδιά, τους νεφρούς και την ασφάλεια.
Πότε χρησιμοποιούνται φάρμακα ειδικά για την παχυσαρκία;
Η φαρμακοθεραπεία της παχυσαρκίας δεν αποτελεί «εύκολη λύση» ούτε αντικαθιστά τη διατροφή, τη φυσική δραστηριότητα και τη μακροχρόνια υποστήριξη.
Οι ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες και το εθνικό θεραπευτικό πλαίσιο αναγνωρίζουν ότι φαρμακευτική θεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ενήλικες με παχυσαρκία ή σε άτομα με υπερβάλλον βάρος και σημαντικές συννοσηρότητες, όταν ενδείκνυται κλινικά. [7][8]
Οι νεότερες θεραπείες που δρουν σε ορμονικά μονοπάτια της όρεξης και του κορεσμού έχουν αυξήσει σημαντικά το ποσοστό απώλειας βάρους που μπορεί να επιτευχθεί χωρίς χειρουργείο. Στα άτομα με διαβήτη τύπου 2 μπορούν παράλληλα να βελτιώσουν τη γλυκαιμία. [7][9]
Η επιλογή εξαρτάται από το ιστορικό, τις συννοσηρότητες, τις αντενδείξεις, την ανοχή, τη διαθεσιμότητα και το αν υπάρχει πραγματικό όφελος μετά την έναρξη της θεραπείας.
Σημαντικό: Η φαρμακευτική θεραπεία της παχυσαρκίας είναι χρόνια θεραπεία νόσου, όχι προσωρινό πρόγραμμα δίαιτας. Χρειάζεται ιατρική παρακολούθηση και επανεκτίμηση της αποτελεσματικότητας.
Πότε εξετάζεται η μεταβολική ή βαριατρική χειρουργική;
Η μεταβολική χειρουργική αποτελεί θεραπευτική επιλογή για επιλεγμένα άτομα με παχυσαρκία και μπορεί να έχει ιδιαίτερα ισχυρή επίδραση στη ρύθμιση του διαβήτη τύπου 2.
Οι ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες αναφέρουν ότι μπορεί να εξεταστεί σε άτομα με ΔΜΣ ≥35 kg/m², ακόμη και χωρίς συνοδά νοσήματα, καθώς και σε άτομα με ΔΜΣ ≥30 kg/m² και τουλάχιστον μία νόσο σχετιζόμενη με την παχυσαρκία, όπως ο διαβήτης τύπου 2. Ειδικά όταν ο διαβήτης τύπου 2 παραμένει ανεπαρκώς ελεγχόμενος με ΔΜΣ 30–35 kg/m² παρά τη βέλτιστη ιατρική διαχείριση, η χειρουργική θεραπεία πρέπει να εξετάζεται. [10]
Δεν είναι απόφαση που βασίζεται μόνο στον ΔΜΣ. Απαιτεί αξιολόγηση από έμπειρη πολυεπιστημονική ομάδα και δέσμευση για δια βίου παρακολούθηση μετά την επέμβαση.
Τι να κρατήσετε: Η μεταβολική χειρουργική δεν είναι «τελευταία τιμωρία» για αποτυχημένη δίαιτα. Είναι τεκμηριωμένη θεραπευτική επιλογή για συγκεκριμένους ανθρώπους με σοβαρή νόσο.
Μπορεί η απώλεια βάρους να προκαλέσει υπογλυκαιμία;
Η απώλεια βάρους από μόνη της δεν προκαλεί απαραίτητα υπογλυκαιμία. Μπορεί όμως να μειώσει τις ανάγκες του οργανισμού σε ορισμένα αντιδιαβητικά φάρμακα.
Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για ανθρώπους που λαμβάνουν ινσουλίνη ή άλλες θεραπείες που μπορούν να προκαλέσουν υπογλυκαιμία. Αν μειωθεί σημαντικά η πρόσληψη τροφής, αυξηθεί η άσκηση ή χαθεί αρκετό βάρος, η προηγούμενη δόση μπορεί να γίνει υπερβολική.
Για αυτό, όταν υπάρχει οργανωμένο πρόγραμμα απώλειας βάρους, η αντιδιαβητική αγωγή πρέπει να επανεκτιμάται από τον διαβητολόγο. Δείτε επίσης τον οδηγό μας για την υπογλυκαιμία.
Πρακτική συμβουλή: Αν το σάκχαρο αρχίζει να πέφτει συχνότερα κατά την απώλεια βάρους, δεν εγκαταλείπουμε το πλάνο. Ελέγχουμε αν χρειάζεται προσαρμογή της θεραπείας.
Ποια άλλα προβλήματα πρέπει να ελέγχονται;
Η παχυσαρκία και ο διαβήτης τύπου 2 συχνά συνοδεύονται από άλλους παράγοντες που αυξάνουν τον συνολικό καρδιομεταβολικό κίνδυνο.
Ανάλογα με το ιστορικό, χρειάζεται έλεγχος για:
- υπέρταση
- δυσλιπιδαιμία
- στεατωτική νόσο του ήπατος
- υπνική άπνοια
- καρδιαγγειακή νόσο
- χρόνια νεφρική νόσο
- οστεοαρθρίτιδα και περιορισμό κινητικότητας
- κατάθλιψη, άγχος ή διαταραγμένη σχέση με το φαγητό
Η διαχείριση αυτών των προβλημάτων πρέπει να γίνεται παράλληλα και όχι αφού «λυθεί πρώτα το βάρος». [1][2]
Για τη σχέση του διαβήτη με τη μεταβολική νόσο του ήπατος, δείτε τον ανανεωμένο οδηγό μας Διαβήτης και Συκώτι.
Τι να κρατήσετε: Ο στόχος δεν είναι απλώς μικρότερος αριθμός στη ζυγαριά. Είναι λιγότερες επιπλοκές, καλύτερη λειτουργικότητα και καλύτερη ποιότητα ζωής.
Ποιο είναι ένα ασφαλές πρώτο βήμα;
Αν συνυπάρχουν παχυσαρκία και διαβήτης τύπου 2, ένα πρακτικό πρώτο πλάνο είναι:
- καταγραφή βάρους, ΔΜΣ και περιμέτρου μέσης
- έλεγχος HbA1c, πίεσης, λιπιδίων, νεφρικής και ηπατικής λειτουργίας όπου ενδείκνυται
- ανασκόπηση της αντιδιαβητικής και της υπόλοιπης φαρμακευτικής αγωγής
- συμφωνία σε έναν πρώτο ρεαλιστικό στόχο βάρους και υγείας
- εξατομικευμένη διατροφή και πρόγραμμα φυσικής δραστηριότητας
- αξιολόγηση αν χρειάζεται φαρμακοθεραπεία παχυσαρκίας ή πιο εντατική θεραπευτική παρέμβαση
- επανεκτίμηση της θεραπείας καθώς αλλάζει το βάρος και το σάκχαρο
Για το συνολικό πλαίσιο της νόσου, δείτε επίσης τον οδηγό Διαβήτης Τύπου 2.
Πρακτική συμβουλή: Ο πρώτος στόχος δεν χρειάζεται να είναι «να χάσω 30 κιλά». Ένας μικρότερος, μετρήσιμος και ασφαλής στόχος μπορεί να ξεκινήσει ουσιαστικές μεταβολικές αλλαγές.
Συχνές ερωτήσεις
Η παχυσαρκία προκαλεί πάντα διαβήτη τύπου 2;
Όχι. Αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο, αλλά η εμφάνιση διαβήτη εξαρτάται και από γενετικούς παράγοντες, ηλικία, κατανομή λίπους, φυσική δραστηριότητα, ύπνο, φάρμακα και τη λειτουργία του παγκρέατος.
Αν χάσω 10% του βάρους μου θα φύγει ο διαβήτης;
Όχι απαραίτητα. Μια τέτοια απώλεια μπορεί να βελτιώσει σημαντικά τη γλυκόζη και σε ορισμένους ανθρώπους να οδηγήσει σε ύφεση, αλλά το αποτέλεσμα εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.
Πρέπει να κόψω εντελώς τους υδατάνθρακες;
Όχι. Υπάρχουν διαφορετικά διατροφικά πρότυπα που μπορούν να λειτουργήσουν. Σημασία έχει η συνολική ποιότητα, η ποσότητα, η ασφάλεια και η δυνατότητα να διατηρηθεί το πλάνο μακροπρόθεσμα.
Τα φάρμακα για την παχυσαρκία είναι μόνο για άτομα με πολύ μεγάλο βάρος;
Όχι. Η ένδειξη εξαρτάται από τον ΔΜΣ, τις συννοσηρότητες και το εγκεκριμένο θεραπευτικό πλαίσιο. Η απόφαση πρέπει να είναι εξατομικευμένη.
Μπορώ να αλλάξω αντιδιαβητική αγωγή για να χάσω βάρος;
Μόνο μετά από αξιολόγηση από τον διαβητολόγο. Η επίδραση στο βάρος είναι σημαντική, αλλά πρέπει να συνεκτιμώνται ο γλυκαιμικός έλεγχος, η καρδιά, οι νεφροί, ο κίνδυνος υπογλυκαιμίας και άλλοι παράγοντες.
Η χειρουργική επέμβαση σημαίνει ότι απέτυχαν όλες οι άλλες προσπάθειες;
Όχι. Η μεταβολική χειρουργική αποτελεί αναγνωρισμένη θεραπεία της παχυσαρκίας για συγκεκριμένους ασθενείς και δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως προσωπική αποτυχία ή «έσχατη λύση».
Συμπέρασμα
Η παχυσαρκία και ο διαβήτης τύπου 2 χρειάζονται κοινή θεραπευτική στρατηγική.
Η απώλεια βάρους μπορεί να βελτιώσει ουσιαστικά το σάκχαρο, την αρτηριακή πίεση, τα λιπίδια και άλλους παράγοντες κινδύνου. Όσο μεγαλύτερη και πιο διατηρήσιμη είναι η μεταβολική βελτίωση, τόσο περισσότερες είναι οι πιθανότητες να αλλάξει και η πορεία του διαβήτη.
Το σημαντικό είναι η αντιμετώπιση να μην βασίζεται στην ενοχή ή σε βραχυχρόνιες δίαιτες. Η παχυσαρκία είναι χρόνια νόσος και σήμερα υπάρχουν περισσότερα εργαλεία από ποτέ: εξατομικευμένη διατροφή, άσκηση, συμπεριφορική υποστήριξη, σύγχρονη φαρμακοθεραπεία και, όπου χρειάζεται, μεταβολική χειρουργική.
Βιβλιογραφία και πηγές
- Αργυρακοπούλου Γ, Τεντολούρης Α. Αξιολόγηση των ατόμων που ζουν με παχυσαρκία. Κατευθυντήριες Οδηγίες Κλινικής Πρακτικής για τη Διαχείριση της Παχυσαρκίας Ενηλίκων στην Ελλάδα. Συμμαχία για την Καταπολέμηση της Παχυσαρκίας, 2025. Action4Obesity
- Busetto L, Dicker D, Frühbeck G, et al. A new framework for the diagnosis, staging and management of obesity in adults. Nature Medicine. 2024;30:2395–2399. doi:10.1038/s41591-024-03095-3. Nature Medicine
- American Diabetes Association Professional Practice Committee for Diabetes. Obesity and Weight Management for the Prevention and Treatment of Diabetes: Standards of Care in Diabetes—2026. Diabetes Care. 2026;49(Suppl 1):S166–S182. doi:10.2337/dc26-S008. Diabetes Care
- Riddle MC, Cefalu WT, Evans PH, et al. Consensus Report: Definition and Interpretation of Remission in Type 2 Diabetes. Diabetes Care. 2021;44(10):2438–2444. doi:10.2337/dci21-0034. Joint consensus of the ADA, EASD, Diabetes UK and Endocrine Society. Diabetes Care
- Χασαπίδου Μ, Ανδρούτσος Ο, Βλασσόπουλος Α, Νικολοπούλου Μ-Φ, Μπουσδούνη Π. Κλινική διατροφική θεραπεία στη διαχείριση της παχυσαρκίας. Κατευθυντήριες Οδηγίες Κλινικής Πρακτικής για τη Διαχείριση της Παχυσαρκίας Ενηλίκων στην Ελλάδα. Συμμαχία για την Καταπολέμηση της Παχυσαρκίας, 2025. Action4Obesity
- Φιλίππου Α, Χρυσανθόπουλος Κ, Ντίνας Π. Η σωματική δραστηριότητα στη διαχείριση της παχυσαρκίας. Κατευθυντήριες Οδηγίες Κλινικής Πρακτικής για τη Διαχείριση της Παχυσαρκίας Ενηλίκων στην Ελλάδα. Συμμαχία για την Καταπολέμηση της Παχυσαρκίας, 2025. Action4Obesity
- Λαμπαδιάρη Β, Κόκκινος Α, Φιλιππάτος Θ. Φαρμακευτική θεραπεία για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Κατευθυντήριες Οδηγίες Κλινικής Πρακτικής για τη Διαχείριση της Παχυσαρκίας Ενηλίκων στην Ελλάδα. Συμμαχία για την Καταπολέμηση της Παχυσαρκίας, 2025. Action4Obesity
- Υπουργείο Υγείας. Διαγνωστικό και Θεραπευτικό Πρωτόκολλο Παχυσαρκίας. Γενική Γραμματεία Υπηρεσιών Υγείας, Αυτοτελές Τμήμα Θεραπευτικών Πρωτοκόλλων και Μητρώων Ασθενών, 2024. Υπουργείο Υγείας
- Ciudin A, Baker JL, Belančić A, et al. Framework for the pharmacological treatment of obesity and its complications from the European Association for the Study of Obesity (EASO): 2026 update. Nature Medicine. 2026;32:1962–1966. doi:10.1038/s41591-026-04397-4. Nature Medicine
- Συμμαχία για την Καταπολέμηση της Παχυσαρκίας. Βαριατρική χειρουργική: Χειρουργικές επιλογές και αποτελέσματα. Κατευθυντήριες Οδηγίες Κλινικής Πρακτικής για τη Διαχείριση της Παχυσαρκίας Ενηλίκων στην Ελλάδα. 2025. Action4Obesity
HEALTHLINE.GR ΣΤΟ GOOGLE
Κάντε το HealthLine.gr προτιμώμενη πηγή στο Google
Αν βρίσκετε χρήσιμη την τεκμηριωμένη ενημέρωση του HealthLine.gr, μπορείτε να επιλέξετε τη Φιρούζα Κουρτίδου ως προτιμώμενη πηγή στο Google.
Θα ανοίξει η διαχείριση προτιμώμενων πηγών στο Google, όπου μπορείτε να επιβεβαιώσετε την επιλογή σας.
Η ΥΓΕΙΑ ΣΕ ΒΙΝΤΕΟ
Η υγεία, απλά και κατανοητά.
Σύντομα και πρακτικά βίντεο για τη διαχείριση του διαβήτη και την καθημερινή υγεία.
ΤΕΛΕΥΤΑΙΟ
Διαβήτης και Ακοή: Πρώτα Σημάδια και Πότε Χρειάζεται Ακοόγραμμα
Δείτε το βίντεο →
Σάκχαρο Μετά το Φαγητό: Είναι Επικίνδυνη Κάθε Άνοδος;
Δείτε το βίντεο →
Διαβήτης Τύπου 2: 3 Μεγάλες Αλλαγές στις Νέες Οδηγίες ADA & EASD
Δείτε το βίντεο →
